Waarom er lucht in je radiatoren komt
Lucht in een cv-systeem ontstaat eigenlijk altijd. Vers leidingwater bevat opgeloste lucht, en zodra het water in de installatie wordt verwarmd, komen die luchtbelletjes vrij. Ze stijgen op en verzamelen zich op de hoogste punten van het systeem, vaak bovenin de radiatoren of op de bovenste verdieping van je huis.
Daarnaast verlies je geleidelijk water uit het systeem door verdamping en kleine, onzichtbare verliezen bij koppelingen. Dat water wordt aangevuld met nieuw leidingwater, dat opnieuw lucht meebrengt. Heb je recent water bijgevuld, een radiator vervangen of aan de installatie laten werken, dan is de kans extra groot dat er lucht in zit.
Lucht is op zichzelf niet gevaarlijk, maar het werkt wel storend. Het neemt de plaats in van warm water, waardoor je radiator niet meer volledig kan opwarmen. Je ketel draait dan langer en harder om dezelfde warmte te leveren, en dat zie je terug op je gasrekening.
Hoe herken je dat ontluchten nodig is
Niet elke koude plek betekent automatisch dat er lucht in de radiator zit, maar er zijn een paar duidelijke signalen die er sterk op wijzen.
- De radiator wordt onderaan warm, maar blijft bovenaan koud aanvoelen.
- Je hoort een borrelend, klokkend of tikkend geluid in de radiator of leidingen.
- Een of meerdere radiatoren worden helemaal niet warm, terwijl de thermostaat wel vraagt om warmte.
- De radiatoren op de bovenste verdieping doen het slechter dan die beneden.
Is het juist andersom, dus de radiator warm bovenaan en koud onderaan, dan zit het probleem waarschijnlijk niet in lucht maar in slib of een instelprobleem. In dat geval helpt ontluchten niet en is een grondiger ingreep nodig, zoals het spoelen van de installatie. Daarover later meer.
Wat je nodig hebt voordat je begint
Het mooie aan ontluchten is dat je er bijna geen gereedschap voor nodig hebt. Het meeste heb je waarschijnlijk al in huis liggen.
- Een ontluchtingssleuteltje (een klein vierkant sleuteltje, te koop bij de bouwmarkt voor een paar euro). Bij sommige moderne radiatoren kun je het ontluchtventiel met een platte schroevendraaier of met de hand bedienen.
- Een doekje of bakje om opvangend water op te vangen.
- Eventueel een handdoek onder de radiator om de vloer te beschermen.
Controleer ook even waar de waterdrukmeter van je cv-ketel zit en hoe je water kunt bijvullen, want na het ontluchten daalt de druk meestal. We komen daar zo op terug.
Stappenplan: radiatoren ontluchten in zeven stappen
Met dit stappenplan ontlucht je je radiatoren veilig en effectief. Neem de tijd en werk rustig.
## Stap 1: Zet de cv-ketel uit Schakel de verwarming uit via de thermostaat of zet de ketel in de stand zonder verwarming. Wacht daarna ongeveer twintig tot dertig minuten. Zo komt het water tot rust en zakt de lucht naar de bovenkant van de radiatoren, precies waar het ontluchtventiel zit.
## Stap 2: Begin op de laagste verdieping Werk van beneden naar boven en, op elke verdieping, van de radiator die het dichtst bij de ketel staat naar de verste. Zo duw je de lucht stap voor stap naar de hoogste punten van het systeem.
## Stap 3: Houd het sleuteltje en doekje klaar Zoek het ontluchtventiel, meestal links- of rechtsboven aan de radiator. Houd je doekje of bakje eronder om druppels op te vangen.
## Stap 4: Draai het ventiel langzaam open Draai het sleuteltje een kwart tot een halve slag tegen de klok in. Je hoort een sissend geluid: dat is de lucht die ontsnapt. Open het ventiel niet helemaal, anders spuit het water eruit.
## Stap 5: Wacht tot er water komt Laat de lucht ontsnappen tot het sissen stopt en er een gelijkmatig straaltje water naar buiten komt. Dat betekent dat alle lucht eruit is.
## Stap 6: Draai het ventiel weer dicht Sluit het ventiel zodra er water komt, zonder te forceren. Te strak aandraaien kan het ventiel beschadigen.
## Stap 7: Herhaal bij de overige radiatoren Doe hetzelfde bij alle radiatoren in huis. Vergeet de handdoekradiator in de badkamer niet, die zit vaak hoog en verzamelt veel lucht.
Controleer daarna de waterdruk van je ketel
Na het ontluchten is dit de stap die mensen het vaakst vergeten, terwijl hij belangrijk is. Doordat er lucht en water uit het systeem zijn ontsnapt, is de waterdruk gedaald. Lees de drukmeter op je cv-ketel af.
Voor de meeste woningen geldt dat de druk in koude toestand tussen de 1,5 en 2 bar moet liggen. Zakt de druk onder de 1 bar, dan kan de ketel in storing gaan of zelfs uitvallen, en worden je radiatoren alsnog niet goed warm.
Is de druk te laag, dan vul je water bij via de vul- en aftapkraan (vaak een rood of blauw kraantje onder de ketel met een flexibele slang). Vul rustig bij tot de druk weer rond de 1,5 bar staat en sluit de kraan goed af. Twijfel je over de juiste werkwijze voor jouw ketel? Raadpleeg de handleiding of vraag advies aan een installateur. Daarna zet je de cv-ketel weer aan en controleer je of alle radiatoren netjes warm worden.
Wanneer ontluchten niet genoeg is
Soms blijft een radiator koud, ook na meerdere keren ontluchten. Of het probleem komt binnen een paar weken weer terug. Dan is er waarschijnlijk meer aan de hand dan alleen lucht.
- Blijft een radiator onderaan koud, dan zit er vaak slib (een mengsel van roest en vuil) in de onderkant. Dat los je niet op met ontluchten, maar met het chemisch reinigen of spoelen van de installatie.
- Moet je heel vaak water bijvullen, dan is er mogelijk een lek in het systeem of staat het expansievat onder onvoldoende druk.
- Blijft de druk wegzakken of slaat de ketel onverwacht in storing, dan is een controle door een vakman verstandig.
In die gevallen is het slim om een loodgieter of cv-monteur in te schakelen. Het uurtarief ligt doorgaans tussen de 45 en 75 euro, vaak met voorrijkosten van 40 tot 80 euro. Een systeem spoelen of een expansievat bijvullen is meestal binnen een uur gepiept. Loopt het op een grotere ingreep uit, dan is het goed om te weten dat een nieuwe cv-ketel vanaf ongeveer 1.850 euro begint, inclusief montage. Spoedwerk buiten kantooruren is altijd duurder.
Voorkomen is beter dan ontluchten
Met een beetje routine houd je je verwarming jarenlang soepel draaiend en voorkom je dat je elk seizoen opnieuw aan de slag moet.
- Ontlucht je radiatoren standaard aan het begin van het stookseizoen, in het najaar. Dan start je de winter met een efficiente installatie.
- Houd de waterdruk in de gaten. Een snelle blik op de drukmeter elke paar maanden is genoeg om problemen vroeg te zien.
- Laat je cv-installatie periodiek onderhouden. Veel installateurs adviseren een onderhoudsbeurt eens in de twee jaar, of jaarlijks bij oudere ketels.
- Overweeg een automatische ontluchter op het hoogste punt van je installatie als je veel last houdt van lucht.
Wil je groot of klein onderhoud laten uitvoeren, een lek laten opsporen of toe aan een nieuwe ketel? Via ons platform vergelijk je eenvoudig en vrijblijvend offertes van gecertificeerde loodgieters en installateurs bij jou in de buurt. Zo zie je vooraf wat het kost en kies je rustig de vakman die bij je past.